» Betwist Schriftgezag
Foto -> BETWIST SCHRIFTGEZAG IN DE GEREFORMEERDE KERKEN: GEELKERKEN EN PAAS

Wat je hieronder leest is een lezing die ik 24 april 2009 in Goes gehouden heb. Naar aanleiding van deze lezing is er een verslag in de Provinciale Zeeuwse Courant verschenen. Naar aanleiding van het verslag op 27 april in deze krant heb ik de volgende mail naar de redactie gestuurd:
Beste redactie

Uw journalist de heer Staat heeft afgelopen vrijdag een vergadering bijgewoond in Goes waar ik gesproken heb. In het verslag van die vergadering staat in uw krant o.a. dat ik over een scheuring gesproken zou hebben in de wandelgangen. Ik heb gezegd dat het zeker problemen zal veroorzaken als dit niet opgelost wordt. Niet meer en niet minder. Ik eis dat openlijk in uw krant dit rechtgezet wordt.
Ik hoop gauw van u te horen!

Met hartelijke groet

ds JR Visser
Albertijn 43
8253 BC Dronten

Inleiding-


Er is de laatste jaren een storm opgestoken. Die storm zie je bijna overal waar mensen de Bijbel als het onfeilbare en betrouwbare Woord van God willen eerbiedigen. Je ziet een beweging waarin mensen het beknellend vinden om wat in de Bijbel als geschiedenis verteld wordt ook als betrouwbare openbaring op dit punt te moeten aannemen. Meerderen willen de Bijbel wel als het betrouwbare Woord blijven zien maar dan in de boodschap die de Schrift brengt. Het zou in de Bijbel om het grote verhaal gaan. Het zou in de Bijbel er om gaan dat God vertelt wie Hij is. Wie Christus is. Maar dat zou nog niet betekenen dat verhalen die je in de Bijbel leest ook zo gebeurd zijn zoals het er staat. Het kan ook een verhaal zijn dat wel historische wortels heeft maar dat het doel van het verhaal niet is om te vertellen hoe het gegaan is. Het verhaal van de zondeval hoeft niet zo gebeurd te zijn maar het laat wel zien dat de mens zondig is en dat hij een Verlosser nodig heeft. Het verhaal van de val van Jericho zou niet erg waarschijnlijk zijn want er zouden geen resten van de stad uit die tijd van Jericho gevonden zijn. Dus vertelt dit verhaal eigenlijk niet dat Jericho zo gevallen is maar dat de HERE zo machtig is dat Hij ervoor zorgde dat Israel het land kon veroveren.
De aard van de Schrift zou dan op die momenten niet zijn dat het ons betrouwbaar verteld wat er gebeurd is maar dat het iets over God vertelt. Het zou door de Geest geleide theologische reflectie zijn. Dit zou een manier zijn om in deze tijd toch in de Drie-enige God te kunnen geloven. Om in de 21e eeuw te kunnen geloven en menselijke wetenschap ook recht te doen. Om als kerk in de tijd van vandaag missionair te kunnen zijn.
Je merkt dat deze manier van denken met allerlei variatie voor veel mensen aantrekkelijk is. Je ziet hoe mensen in hun spreken over de Schrift veranderen. Je kunt in evangelische kring denken aan Ouweneel en Knevel. Je ziet het aantrekkelijke van deze manier van denken in gereformeerde kring bij mensen als Eep Talstra en Loonstra. Je ziet ook verschuivingen in deze richting bij bijvoorbeeld iemand als dr G. van den Brink. Van den Brink beveelt bijvoorbeeld het boek van de wetenschapsredacteur van het ND Rene Fransen over het ontstaan van schepping aan. Ook al wordt in dit boek bijvoorbeeld de zondeval als historische gebeurtenis ontkend.
Deze manier van denken is niet nieuw. Je ziet het in de kerkgeschiedenis van de laatste paar honderd jaar steeds weer terugkomen. Met andere woorden en begrippen. Ook als kerken staan we in deze wereld en zijn we niet immuun voor deze geluiden. Daarom is het dan belangrijk om daarover met elkaar in gesprek te gaan. Om het niet zover te laten komen dat je er zomaar door overvallen wordt en we met slappe knieën het maar laten gaan. Ik wil vanavond eerst kort laten zien waar wij als Gereformeerde Kerken vandaan komen. Daarna wil ik een voorbeeld uit het verleden geven: de zaak Geelkerken in 1926. Daarna wil ik ingaan op wat dr Paas geschreven heeft en wat de laatste tijd daarover naar voren gebracht is.
Het laatste deel van deze lezing wil ik gebruiken om tot een beoordeling te komen. Daarbij vraag ik dan ook aandacht voor de overeenkomsten die er tussen Geelkerken en paas te ontdekken zijn.

-> Waarom zijn wij Gereformeerde Kerken?-

Je telde in de grote Nederlands Hervormde Kerk van de 19e eeuw niet mee als je vasthield aan de Bijbel als het onfeilbare Woord van God. Dan leefde je nog in de nacht. Dan was het licht bij jou nog niet opgegaan. Dan was je vergeten om een verlicht mens te worden. Dan deed je tekort aan het menselijk verstand dat toch ontdekt had dat de Bijbel vol fouten is.
Toch was het Christus als de koning van de kerk die er voor zorgde dat er mensen kwamen die tegen de storm in bleven opkomen voor de betrouwbaarheid van Gods Woord. Ook daar waar de Schrift ons verteld hoe de dingen gegaan zijn. Hoe de HERE in bepaalde historische omstandigheden gewerkt heeft. In de ogen van de wetenschap en de theologische leiding waren het vaak maar eenvoudige dominees of gewone leden van de kerk die nog met hun bekrompen ideeën kwamen. Toch kwamen door Afscheiding en Doleantie velen weer in de vrijheid te staan om vanuit Gods eigen betrouwbare Woord te leven als kerken. Te leven vanuit het Woord dat Christus gegeven had. Het was geen strijd om iets formeels. Het was geen strijd om maar bij een oud idee te blijven zonder dat het uit een levend en innig geloof voortkwam. Er kwamen zo ook weer opleidingen tot dienaar van het Woord die juist vanuit de betrouwbaarheid van de Schrift opgezet werden. Wat was dat een zegen.
Uit die strijd om juist vanuit het leven met de HERE vast te houden aan Zijn betrouwbare Woord zijn wij als Gereformeerde Kerken voortgekomen. Dat is een strijd geweest die echt met het hart van het evangelie te maken heeft. Die daarom ook alles te maken heeft met het leven met Christus als je God en Koning.
Want juist dat leven met de Schrift als het levende en betrouwbare Woord komt uit Gods eigen spreken voort. Ik noem een van de vele gedeelten daarover in de Bijbel:
“Toen wij u de glorierijke komst van onze Heer Jezus Christus verkondigden, baseerden wij ons niet op vernuftige verzinsels – in tegendeel, wij hebben met eigen ogen Zijn grootheid gezien. ….. Ons vertrouwen in de woorden van de profeten is daardoor alleen maar toegenomen, U doet er goed aan uw aandacht altijd daarop gericht te houden, als op een lamp die in een donkere ruimte schijnt, totdat de dag aanbreekt en de morgenster opgaat in uw hart. Besef daarbij vooral dat geen enkele profetie uit de Schrift een eigenmachtige uitleg toelaat, want nooit is een profetie voortgekomen uit menselijk initiatief: mensen die namens God spraken werden daartoe altijd gedreven door de Heilige Geest.” 2 Petr 1: 16..19-21
De gezonde leer waarover we in de Bijbel veel lezen zie je en is ook gegrond in wat er echt gebeurd is en waarover de Geest ons in de Schrift betrouwbaar vertelt. We zien ook dat we als kerken vanuit Gods Woord dit ook zo belijden. Bijvoorbeeld in art 5 van de Nederlandse Geloofsbelijdenis: “Wij ontvangen al deze boeken, en deze alleen, als heilig en canoniek, om ons geloof daarnaar te richten, daarop te gronden en daarmee te bevestigen. En zonder in enig opzicht te twijfelen geloven wij alles wat zij bevatten.
Dat doen wij niet zozeer omdat de kerk ze aanneemt en als canoniek erkent, maar vooral omdat de heilige Geest in ons hart getuigt dat zij van God zijn. Het bewijs daarvan ligt bovendien in de boeken zelf. Want zelfs blinden kunnen tasten dat de dingen die erin voorzegd zijn, gebeuren.”
Het gaat er niet om als Gereformeerde Kerken een eigen Schriftbeschouwing te hebben en te handhaven. Het gaat er wel om dat we de Schrift zoals de Geest de ons gegeven heeft te laten spreken en daarvoor te buigen. Het gaat erom dat we de HERE op Zijn Woord geloven zoals Hij Zijn Woord zelf gegeven heeft. Zoals de Schrift zichzelf presenteert.
Je ziet nu in onze kerken hoe de discussie oplaait rond dr Paas. Heel eerlijk zeg ik dat het te betreuren is dat hij al deze dingen over zich heen krijgt. De broeders die hem benoemd hebben zouden hebben moeten weten dat er protest tegen deze benoeming zou komen. Zij hadden moeten weten dat het hier over dingen gaat die in de gereformeerde kerken niet te handhaven zijn. Het is wel zo dat we nu in de kerken voor een heel duidelijke keuze staan. Blijven we de weg gaan die we ook in 1926 zijn gegaan door de Schrift als Gods Woord te eerbiedigen zoals de Geest de Schrift gegeven heeft. Of gaan we een andere weg. Ik wil nu eerst aandacht vragen voor wat er in 1926 gebeurd en besloten is.



-> 1926->

Is het niet erg formeel om in de discussie van vandaag op 1926 terug te grijpen? Moeten we wat er in 1926 over dr Geelkerken is uitgesproken niet veel meer in zijn historische context zien. Ging het toen eigenlijk niet veel meer over een moeilijke man? Een man die er ook door andere dingen die hij in het kerkelijke leven gedaan en gezegd had een beetje om vroeg om aangepakt te worden? Je merkt om je heen dat als je 1926 noemt er door meerderen zo over gesproken wordt.
De uitspraak van 1926 wordt door meerderen als lastig ervaren. Als je kunt zeggen dat het toen in die omstandigheden voor te stellen was dat die uitspraak gedaan is. Als je daarbij kunt zeggen dat we het vooral als een uitspraak in die tijd en omstandigheden moeten zien en er vandaag niet teveel waarde aan moet hechten, ben je van een probleem af. Dan zie je wel dat er een duidelijk functieverlies van de uitspraak van 1926 is opgetreden. Als je de open brief die de synode van 1926 geschreven heeft leest, zie je heel duidelijk dat deze uitspraak niet alleen maar voor toen en voor dr Geelkerken gold. Ik zal aan het einde van deze lezing nog een stukje uit die brief aanhalen. Dan zie je dat de synode dit besluit genomen heeft ook met het oog op de toekomst van de kerken. Dat het juist de functie had en ook nog heeft als het goed is om ons samen als kerken te binden in liefde aan het Woord van God zoals de HERE het ons gegeven heeft. Ook in de historische betrouwbaarheid van dat Woord.
Het gaat in de uitspraak van 1926 wel degelijk om een leeruitspraak! Je ziet dat ook heel duidelijk als de synodaal Gereformeerde kerken in 1967 de uitspraak van 1926 ter zijde stellen. Die synode besluit namelijk van wat in 1926 besloten is te verklaren dat ze “niet langer als een leeruitspraak in de kerken zal gelden;”
Ook professor Trimp schrijft in zijn boekje “Om de klaarheid der waarheid” onbekommerd over de leeruitspraak van Assen-1926. Het is duidelijk dat wij als kerken in 1926 een duidelijke uitspraak over de leer gedaan hebben. We kunnen die uitspraak niet zomaar als iets dat vroeger gebeurd is aan de kant schuiven.
Wat was de inhoud van deze uitspraak eigenlijk? Ik geef nu de kern van de uitspraak van de synode weer en daarna probeer ik kort te laten zien waarom het zover gekomen is.
De synode besluit om van dr Geelkerken te vragen het volgende te ondertekenen:
“Ondergetekeekende, kennis genomen hebbende van de uitspraak van de synode: “dat de boom der kennis des goeds en des kwaads, de slang en haar spreken en de boom des levens naar de klaarblijkelijke bedoeling van het Schriftverhaal van Genesis 2 en 3 in eigenlijke of letterlijke zin zijn op te vatten en dus zintuiglijk waarneembare werkelijkheden waren; en dat derhalve de meening van dr Geelkerken als zou men disputabel kunnen stellen of deze zaken en feiten zintuiglijk waarneembare werkelijkheden waren zonder met het in art. 4 en 5 der Nederlandsche Geloofsbelijdenis beleden gezag der heilige Schrift in strijd te komen, moet worden afgewezen.”
Dr Geelkerken heeft geweigerd dit te ondertekenen en dit heeft ertoe geleid dat hij geen predikant meer in de Gereformeerde Kerken kon zijn.

Hoe is het zover gekomen? Ik kan hier niet het hele verhaal vertellen. Een goed overzicht daarvan vindt u in het boek van ds P. Niemeijer Bewaard en voortgegaan. Ik noem de zaken kort en wil daarbij dan de opvallende punten ook voor ons vandaag noemen.
Het is belangrijk om te weten dat dr Geelkerken een van de belangrijke personen was in de beweging van de jongeren zoals die er toen was in de Gereformeerde Kerken. Bij deze beweging van de jongeren was er het verlangen naar een innig geloof. Naar meer geloofservaring. Zij meenden dat de Gereformeerden Kerken aan het veruiterlijken waren. Bij die veruitwendiging hoorde volgens Geelkerken ook dat mensen dacht als we de Schrift maar letterlijk nemen dan zit het met ons als kerken wel goed. Later schrijft een van de medestanders van dr Geelkerken over het besluit van Assen: “Daarom is Assen ook een groot gevaar voor de wereld, de wereld die veel liever de zintuiglijk-waarneembaarheid van slang en boomen in het middelpunt ziet gesteld dan Jezus Christus, den Gekruisigde. Met slang en boomen kan de wereld spotten en haar ongeloof rechtvaardigen, maar in de tegenwoordigheid van Jezus Christus gaat het geweten meespreken en wordt de spot geoordeeld. De schuld van Assen tegenover de wereld is wel heel groot.”

De concrete aanleiding tot de zaak van dr Geelkerken was een preek die hij gehouden heeft over Zondag 3. Daarin maakt hij opmerkingen over Gen 3 die vragen oproepen. Gaat het in Genesis 3, in wat daar verteld wordt om geschiedenis die beschreven is zoals het ook gebeurd is. In de hele gang van zaken die hierop volgt zijn er een paar dingen die opvallen. Ik noem de volgende:

a. Dr Geelkerken benadrukt steeds weer dat hij het hele Woord van God als Gods betrouwbare openbaring erkent.
b. Dat hij dus ook instemt met wat in de drie formulieren van eenheid over de Schrift beleden wordt.
c. Dat hij meent dat je iemand die dat belijdt de vrijheid van exegese moet geven en niet binden aan een letterlijke exegese van Gen 2,3
d. Dat de wetenschap heeft laten zien dat er veel meer moeilijkheden in de Schrift zijn als je het letterlijk leest. Vooral ook in Gen 1-11 als je dat vergelijkt met wat er de laatste tijd aan literatuur en opgravingen gevonden is in het Oude Nabije Oosten.

Ondanks dat dr Geelkerken steeds weer zei dat hij Schrift en Belijdenis trouw wilde zijn, bleven de kerken in de synode tegen hem zeggen dat al was het zijn bedoeling niet hij toch in strijd met Schrift en Belijdenis kwam. Dat is heel opvallend als we daar de artikelen van prof Kwakkel over dr Paas naastleggen. In het laatste deel van zijn artikelen lezen we namelijk het volgende: “Doorslaggevend is dat iemand de teksten zo wil begrijpen als ze door God bedoeld zijn. Dan is er een basis voor gesprek en vertrouwen, ook al ben je het niet over alles eens. …… Maar zolang je erop uit bent de teksten naar hun eigen bedoeling te verstaan, ben je goed gereformeerd bezig.”
Het willen begrijpen zoals God het bedoeld heeft is onmisbaar maar is niet altijd genoeg om te kunnen zeggen dat je dus goed gereformeerd bezig bent. Ik ga er ook vanuit dat iemand die de kinderdoop verwerpt dat doet omdat hij meent dat de Schrift zo spreekt en toch zeg ik dan niet dat hij goed gereformeerd is.

Als kerken hebben wij in 1926 uitgesproken dat dr Geelkerken ondanks wat hij zelf meende in strijd kwam met Schrift en Belijdenis. Waarom was dat? Was de reden daarvoor dat we in 1926 een bepaalde uitleg van Genesis 2 en 3 aan de kerken wilde opleggen? Was het zo dat we toen bezig waren om boven Schrift en belijdenis te binden? Dat zou zo zijn als de synode toen een bepaalde uitleg had voorgeschreven. Dat is op geen enkele manier gebeurd. Wel hebben we toen als kerken uitgesproken dat de Schrift ook in Genesis 2 en 3 duidelijk is. Dat de tekst van de Schrift hier duidelijk maakt het hier gaat om echte bomen, om een echte slang en om een echt spreken van de slang daar. Zonder om verder een uitleg te geven heeft de synode duidelijk gemaakt dat zij blijft bij wat de Schrift zelf hier duidelijk zegt. Er is niet meer en niet minder uitgesproken. Het gaat hier niet om een exegetische kwestie. Het gaat hier wel om wat een hermeneutische kwestie genoemd wordt. Hier was in geding of we de Bijbel hebben te volgen zoals die zichzelf presenteert. Of dat we zelf er een andere duiding aan kunnen geven. Je ziet ook in het Nieuwe Testament hoe ook wat we in Genesis 2 en 3 lezen bedoeld is als beschrijving wat er toen zo gebeurd is. Ik noem maar 2 voorbeelden:
2 Kor 11:3: “Alleen vrees ik dat, zoals Eva door de slang op sluwe wijze bedrogen werd, uw gedachten worden weggelokt van de oprechte en zuivere toewijding aan Christus.”
1 Tim 2:13,14: “Want Adam werd als eerste geschapen, pas daarna Eva. En niet Adam werd misleid, maar de vrouw; zij overtrad Gods gebod.”
Je ziet hier hoe onbekommerd er teruggegrepen wordt op wat we eerder in de Bijbel lezen. Dat kan omdat het ook in historisch opzicht hier over het voluit betrouwbare Woord van God gaat. Daarbij heeft de synode van 1926 de wacht betrokken. Juist vanuit de liefde voor Christus in wie de broeders de HERE als de betrouwbare God hadden leren kennen.
Er zou hierover nog meer te zeggen zijn. Dat doe ik nu niet. Ik vraag nu uw aandacht voor wat er de laatste tijd geschreven is rond publicatie van dr Paas.

-> 2009->

Dr Stefan Paas is per 1 januari 2009 aan onze Theologische Universiteit in Kampen benoemd. Daartegen hebben 7 predikanten bezwaren ingebracht. Later hebben ook prof Douma en ds Verbree laten weten dat ze de bezwaren delen.
De bezwaren zoals die zijn ingebracht zijn door de Raad van Toezicht van de Universiteit niet behandeld omdat we geen rechtsingang hadden. Toch heeft de Raad van Toezicht gevraagd aan prof Kwakkel om 2 artikelen te schrijven die dr Paas tegen de bezwaren moeten verdedigen. De rector van de universiteit, prof CJ de Ruijter noemt de bezwaren indianenverhalen.
Zijn de bezwaren indianenverhalen? Is het zo dat we het allemaal alleen maar verkeerd begrepen hebben? Heel eerlijk gezegd zou ik graag willen dat het zo was. Maar voordat ik hierop verder in gaan, wil ik nog een belangrijke opmerking maken.
Als ik in het vervolg over dr Stefan Paas spreek, twijfel ik op geen enkele manier aan zijn integriteit. Er is werkelijk niets in mij dat me laat denken dat hij Schriftkritisch wil zijn. Ook als ik boeken en artikelen van hem lees, hoor ik iemand die het evangelie wil uitdragen. Zo heb ik hem ook ervaren in het persoonlijke gesprek van 2 en een half uur dat we met hem hebben gehad. Zo heb ik hem ook ervaren op het congres over inclusieve prediking dat 3 april in Kampen plaatsgevonden heeft. Dan zie ik een man voor me die bewogen en gedreven is. Die het evangelie van Christus wil overbrengen zoals ik dat zelf ook graag wil doen. Je voelt een stuk verbondenheid en toch blijf ik grote bezwaren houden.
Hier zie ik ook een grote overeenkomst met dr Geelkerken. Ook hij werd niet moe om te zeggen dat hij de hele Bijbel als het Woord van God, als Gods openbaring aannam. Dat hij zo wilde leven en werken. Er is geen reden om aan die intentie te twijfelen en toch bleven er grote bezwaren.

Wat zijn nu die bezwaren? Ik ga nu niet herhalen wat wij als bezwaren in ons artikel naar voren gebracht hebben. Die kunt u lezen op www.gereformeerdblijven.nl. Die bezwaren zijn ook duidelijk uit wat prof Douma in het ND geschreven heeft. Zowel de artikelen van prof Kwakkel en het persoonlijke gesprek met dr Paas heeft niets van de bezwaren bij ons weggenomen. Ik ga nu nog iets verder in op een enkel bezwaar.

1. Dr Paas gebruikt in zijn theologische werk Schriftkritische uitgangspunten. Op dit verwijt heeft prof Kwakkel gereageerd door te zeggen dat hij dat alleen maar doet om door anderen gehoord te worden. Om door anderen in het vakgebied van godsdiensthistorie en Oude Testament gehoord te worden zou het nodig zijn om algemeen geaccepteerde Schriftkritische resultaten over te nemen en daarop te bouwen. Dr Paas zou zelf van deze algemeen geaccepteerde theorieën niet overtuigd zijn. Op deze voorstelling van zaken is toch wel heel wat af te dingen.
Ik wil dat eerst laten zien aan wat iemand schrijft die juist veel waardering heeft voor de manier waarop dr Paas theologiseert. Dat is dr Bert Loonstra. Hij schrijft op zijn weblog over de discussie die aan de gang is o.a. het volgende:
“Wie een dissertatie schrijft moet achter de methoden staan die hij gebruikt en ervan overtuigd zijn dat je onderneming zinvol is. De gedachte dat Paas zich alleen zou hebben beperkt tot academisch aanvaardbare argumentatie om zijn doctorsbul te kunnen halen, doet geen recht aan de inhoudelijke toewijding die nodig is om zo'n intensieve en zorgvuldige studie te volbrengen. Paas geeft trouwens in zijn artikel in Theologia Reformata uit 2003 aan, dat hij van het belang van de godsdiensthistorische benadering van het Oude Testament overtuigd is juist ten dienste van een goede uitleg van de teksten.”
Als ik zelf andere publicaties van dr. Paas lees die niet alleen gericht zijn op de theologische wereld zie ik dat hij daarin niet echt afstand neemt van zijn manier van werken in zijn proefschrift. Hij verwijst dan zelfs voor een breder publiek naar dit proefschrift. Bijvoorbeeld in het boek: Vrede stichten.
Ook in een artikel van 2006 over het begin van de Bijbel en het begin van de wereld zie je hoe dr Paas op dezelfde manier werkt. Ook dan schrijft hij voor een breder publiek in het boek: En Godbeschikte een worm. Je ziet in dat artikel dat hij blijft uitgaan van de Schriftkritische theorieën waarbij veel in de eerste Bijbelboeken uit latere tijd zou stammen. Volgens Paas in dat artikel zou het zo zijn dat wat we in Gen 1 lezen: dat God door Zijn Woord uit het niets geschapen heeft maar een van de manieren van beeldspraak is waarop de HERE zich als de Schepper presenteert. Als je dat als meer dan een beeldspraak ziet zou je volgens hem Genesis 1 te letterlijk moeten opvatten. Dat is volgens hem niet nodig omdat wat we in Genesis 1 lezen eigenlijk veel later geschreven is dan mensen denken. Volgens Paas zouden o.a. Gen 1,2 niet voor de ballingschap ontstaan zijn. Hij verwoordt dat in zijn dissertatie zo: “Dit brengt ons tot de voorzichtige conclusie dat het belang van de grote scheppingsverhalen voor de daadwerkelijke geschiedenis van het pre-exilische scheppingsgeloof in Israel betrekkelijk gering kan zijn. Hun betekenis ligt vooral op het terrein van de eindredactie van de Bijbelse geschriften, die zij – als deel van de oergeschiedenis – voorzien van een wereldwijd perspectief. Verder bundelen en bewerken zij tal van oudere mytische thema’s ten aanzien van God als Schepper en geven deze thema’s in een nieuwe samenhang een nieuwe toespitsing.”
Bij Paas is het probleem dat hij de Bijbel zoals die nu voor ons ligt ziet als het Woord van God dat de Geest door een ingewikkeld proces heeft laten ontstaan. De Bijbel als geheel heeft dan voor ons theologisch gezag maar dat zegt niet dat de Bijbel in geschiedenis die verteld wordt volledig betrouwbaar is. Dat betekent voor dr Paas niet dat als er iets in de bijbel als historie verteld wordt het dus ook zo gebeurd is. Het kan bijvoorbeeld zijn dat in de Bijbel verteld wordt dat Mozes iets gezegd heeft maar dit volgens dr Paas niet echt uit de mond van Mozes gekomen is. Het kan ook later door redacteuren in de mond van Mozes gelegd zijn. Hij formuleert dat met de woorden: “de vertelde tijd wijkt af van de verteltijd”. Op zichzelf is het geen probleem dat het moment van schrijven of vertellen een andere is dan wanneer het gebeurd is. Maar bij Paas leidt het er wel toe dat dingen die gebeurd of gezegd zijn mogelijk niet zo gebeurd zijn of door die persoon gezegd zijn. Dat geldt bijvoorbeeld van de verhalen van de uittocht en de wetten zoals die die in de eerste vijf boeken van de Bijbel staan. Het is niet zeker dat die ook zo door Mozes in Gods naam uitgesproken en gegeven zijn.
De uittocht zoals we daarover in de Bijbel lezen hoeft niet zo gebeurd te zijn. Het is waarschijnlijk volgens Paas dat maar een klein deel van het volk Israel uit Egypte kwam. Als ik deze dingen zeg en u hebt de artikelen van prof Kwakkel gelezen zegt u misschien: maar dat heeft dr Paas toch alleen maar gezegd omdat hij zich moest aanpassen. Dat is toch niet zijn eigen mening? Hij schrijft dit toch als godsdiensthistoricus en de godsdiensthistorie heeft nu eenmaal andere regels. Daar kun je niet aankomen met wat er in de Bijbel staat.
Ik moet zeggen dat ik dit een heel vreemde redenering vindt. Het is toch niet mogelijk dat je op leugens de waarheid zou bouwen. Als je weet dat de HERE het in Zijn Woord, Zijn openbaring anders zegt kun je toch niet in de wetenschap doen alsof God niet gesproken heeft. Christus is toch de Heer van ons leven! Ook als we wetenschappelijk bezig zijn. Dan kan ik toch ook daar de waarheid niet even aan de kant zetten? Dan zal ik toch ook de smaad van de wereld willen dragen om Christus wil. Als wetenschappers zo op ons reageren zullen we toch voluit van Christus blijven getuigen en de schatten van Egypte, van de wetenschap maar niet achten om Hem! Dat niet omdat we de wetenschap verachten maar omdat wetenschap die de werkelijkheid die juist onder het bestuur van God staat niet acht niet over de werkelijkheid spreekt.
Het kan voor ons als mensen die met al hun vezels aan Christus en Zijn Woord verbonden zijn toch ook niet mogelijk zijn om het Woord van God als bron naast andere geschriften te laten staan en te doen alsof we in de Bijbel niet met een heel bijzondere bron te maken hebben. De bron die Gods eigen betrouwbare openbaring ook over de geschiedenis die daar verteld wordt bevat. Hier botsen dan Gods eigen Woord en de regels van godsdienstwetenschap.

2. dr Paas gaat verder dan dr Geelkerken.

Als kerken hebben we uitgesproken dat dr Geelkerken met zijn spreken over Gen 2,3 geen predikant in de Gereformeerde Kerken kan zijn. Volgens Geelkerken moest er de vrijheid zijn om zo over Gen 2,3 te spreken dat het wel historie was maar het niet nodig was om te geloven dat het zo gebeurd was als er in de Bijbel staat.
Dr Paas gaat op dit punt in het spoor van dr Geelkerken. Je ziet dat als je zijn artikel uit 2001 in Wapenveld leest. Dat is een artikel dat niet alleen voor vakgenoten geschreven is. Hij schrijft daarin o.a:

“In deze betekenis zijn Genesis 1-3 dus in de eerste plaats gericht op het leven hier en nu. Zij gaan over ons. Zij beschrijven ons in onze geschapenheid, maar ook in onze verlorenheid en gebrokenheid. Daarmee interpreteren en verdiepen zij ons bestaan. Het is juist dit ‘oer’-karakter van deze vertellingen dat hen ervoor behoedt van ons afgesneden te worden als ‘sprookjesachtige verhalen uit een ver verleden’. Zo is Genesis in staat om de kloof van de geschiedenis te overbruggen en ons eigen bestaan existentieel te omarmen……………
Ik hecht eraan dat het niet ongeloof in God als Schepper is of ongeloof in sprekende slangen dat mij op dit spoor heeft gezet. Het is niet zo dat ik geloof dat het in Genesis 1-3 beschrevene niet kan. God kan alles. En wellicht is het zo gebeurd. Maar ik geloof dat dat eenvoudig niet de goede vragen zijn om mee te beginnen. Genesis 1 wil niet zeggen dat God precies toen-en-dan en zo-en-zo met de wereld begonnen is. In zijn geheel eigen literaire vorm wil dit hoofdstuk vooral iets zeggen over de zin van en het fundament onder ons bestaan hier en nu. Dat is zijn actualiserende kracht en bij uitstek een middel om de historische kloof te overbruggen. Met andere woorden, Genesis 1 wil zeggen dat en waarom God de wereld en ons heeft geschapen. De vraag hoe en wanneer Hij dat heeft gedaan mag best gesteld worden, maar zal vanuit dit hoofdstuk nauwelijks kunnen worden beantwoord.”

Dr Paas gaat verder dan dr Geelkerken. Dat laat zijn spreken over Gen 1-11 zien als oergeschiedenis. Als mytisch spreken. Het zouden verhalen zijn die geen geschiedenis zijn maar buiten en rondom de historische tijd staan. Ook hier horen we geluiden die bij Geelkerken te horen waren maar dan nog voorzichtiger. Hij vond dat het in Gen 1-3 om een ander soort historie ging. Je kunt je vanuit de zondige wereld zei hij niet voorstellen hoe het in een wereld zonder zonde was. Daarom kun je je daar geen concrete voorstelling van maken volgens Geelkerken.
Dr Paas gaat verder dan dr Geelkerken want bij hem zijn veel meer zaken die ons in de Schrift als klaarblijkelijk, als feiten die we konden aanraken en horen als we er toen bij waren geweest allemaal niet zo zeker. Het zou veel meer om het grote verhaal gaan dan om de feiten, de grote daden van de HERE die de Heilige Geest ons in de Schrift meedeelt.
Ongeveer 2 jaar geleden schreef ik in De Reformatie een artikel onder de titel: De duidelijkheid van Gods Woord en het grote verhaal. Dat artikel eindigde toen met de volgende zinnen: ”De druk zal in de komende jaren groot zijn om een groot verhaal te definiëren en dan daarbij veel aan eigen interpretatie over te laten. De druk zal ook groot zijn om dat te doen aan de hand vanuit enkele belangrijke gedachtelijnen die vanuit de Bijbel naar ons toekomen. Dat kunnen schema’s zijn zoals zonde – verlossing – dankbaarheid of schepping – koninkrijk – herschepping of nog andere lijnen.
Het is belangrijk dat wij niet vanuit eigen schema’s naar de Schrift toegaan en ook de duidelijke inhoud niet daardoor laten bepalen. We hebben altijd weer de concrete woorden van God nodig en moeten ons daardoor laten aanspreken. Dat is ook de aard van het verbondswoord dat in de Bijbel naar ons toekomt. Het levende Woord van God. Het licht dat schijnt. Het Woord van de Geest. Het is belangrijk dat we de Geest als de Auteur van de Bijbel echt laten uitspreken en dat licht in ons leven willen opvangen en daaruit leven en denken.”
We zien bij dr Paas hoe een deel van Gods spreken over de historie vervluchtigt. Zo laten we de Geest niet uitspreken. Het is belangrijk, ook voor onze kinderen en kleinkinderen dat we dat wel doen. Dat we ook laten zien dat we willen vasthouden aan wat we in 1926 vanuit de liefde van Christus juist uitgesproken hebben. Zodat we onze kinderen ook zonder twijfel vertellen wat de Geest ons in de Schrift vertelt. Het is ook belangrijk dat we de leeruitspraak van 1926 niet zomaar zijn functie laten verliezen. Zonder dat vanuit de Schrift zelf niet is aangetoond dat deze uitspraak niet juist is, zullen we als kerken in ons spreken, denken, catechiseren en preken zo moeten blijven spreken. Vasthouden aan het betrouwbaar spreken van de Heilige Schrift ook als het over historie gaat. Dan is historie niet maar historie maar vertelt de heilige God ons hoogst belangrijke feiten voor ons leven met Christus vandaag.

-> Slot->

Ik wil afsluiten met een beeld dat juist ook in de provincie Zeeland heel goed past. Daarvoor haal ik aan uit de Openbrief die de synode van 1926 na haar uitspraak publiceerde.
“Daarom moest de Synode hier standhouden en mocht ze van geen wijken weten. In eene der besloten Synode-zittingen is herinnerd aan den watersnood, waardoor ons land nog kort geleden geteisterd werd. Wanneer het water ergens door de dijk begon te sijpelen en daardoor bleek, dat er een scheurtje in de dijk ontstaan was, wist men zoo goed als zeker, dat, tenzij dit scheurtje gedicht kon worden, weldra de dijk doorbreken en de rivier het omliggende water overstroomen zou. Zoo was het hier. Het water sijpelde door den dijk en , werd de opening niet gedicht, dan dreigde er een overstrooming. En het was de roeping der Synode, onze kerken te bewaren voor een overstrooming door de wateren der Schriftcritiek.”

Dank u voor uw aandacht

Ds Rob Visser


[ terug... ]Omhoog


Maak vrienden

Verkondig!



  • -> Want indien ik het evangelie verkondig, heb ik geen stof tot roemen. Immers, ik ben ertoe genoodzaakt. Want wee mij, indien ik het evangelie niet verkondig! 1 Korinthe 9:16->

Zusterwebsite

  • Zie voor korte dagelijkse meditaties en artikelen in Nederlands en Afrikaans de zusterwebsite: www.evangelie-voor-elke-dag.nl

VERSCHENEN

  • 21 januari 2013 Verschenen verklaring over Bijbelboek Daniel. In alle boekwinkels te bestellen. De gegevens zijn de volgende: God is trouw tot in de verste toekomst. Toepasselijke verklaring van het boek Daniel Rob Visser ISBN 9789081171090 136 pagina´s Van Berkum Graphics Zwaag Prijs: 12,50

VERSCHENEN

  • LEVEN ZONDER GOD IS ZINLOOS 14 MEI 2011 is een verklaring van het bijbelboek Prediker onder deze titel verschenen. Net als de verklaring van Hooglied is het een combinatie van een degelijke verklaring die ook het concrete leven van vandaag ter sprake brengt. Om zo te zien hoe goed en nodig een leven met God ook in de 21e eeuw is. -> ISBN 978-90-811710-8-3 Te koop in de boekhandel. Ook te bestellen bij: Van Berkum Graphics BV, telefoon 0229 23 80 97 e-mail: info@drukkerijvanberkum.nl Prijs 12,50->

ZOJUIST VERSCHENEN



  • -> ZOJUIST VERSCHENEN 11 SEPTEMBER 2009-> Ds Rob Visser VERKLARING VAN HOOGLIED ONDER DE TITEL: IK HOU ZO VAN JOU! Het is een verklaring waarin ik geprobeerd heb een degelijke verklaring te geven en de inhoud ook heel concreet op onze tijd toe te passen. De prijs wordt: 9,95 ISBN/EAN 978-90-811710-3-8 Zie op deze website ook: Bijbelboek Hooglied -> Te koop in de boekhandel. Ook te bestellen bij: Van Berkum Graphics BV, telefoon 0229 23 80 97 e-mail info@drukkerijvanberkum.nl ->

Nieuw boek: Lees maar

  • Zojuist verschenen! 11 oktober 2011 LEES MAAR 19,90 Uitdagingen voor gereformeerde theologie vandaag Bijdragen over bijbellezen en christelijk leven De laatste jaren is er in kerken die zich gereformeerd noemen veel veranderd. Opvattingen over de leer van de kerk, over historische bijbelgedeelten, over ethiek en tucht zijn geruisloos maar radicaal veranderd. Waardoor is dat gekomen? Waarom sterft de kritiek over die veranderingen zo gemakkelijk uit? Er wordt gezegd dat de kerk met haar tijd mee moet. Er wordt gezegd dat het uiten van kritiek de kerk schaadt. Er wordt gezegd dat het allemaal niet zo simpel is. En wie wil er nu een conservatieve scherpslijper zijn, die het beter weet dan mensen die er verstand van hebben? LEES MAAR wil laten zien dat we alleen in de Bijbel kunnen lezen hoe we met onze tijd, met elkaar en met de wereld moeten omgaan en dat echte wijsheid alleen in de Bijbel te vinden is. Het gaat over het lezen en toepassen van de heilige Schrift in deze tijd. LEES MAAR gaat in op veelgestelde vragen en drogredenen, zoals: - Leest niet iedereen de Bijbel vanuit zijn eigen vooronderstellingen? - Als wij de Bijbel samen met een gelovige intentie lezen, dan is dat toch van de heilige Geest? - Het is toch niet zo belangrijk voor ons persoonlijke geloof of alles precies zo gebeurd is zoals het er staat? - Is Jezus navolgen niet veel belangrijker dan het toepassen van geboden? - Houden we elkaar door de liefde niet veel beter vast dan door de tucht? De auteurs van LEES MAAR zijn L. Heres, C. Koster, ds. J.R. Visser, J.P.C. Vreugdenhil en H. Vreugdenhil-Busstra. Het voorwoord is geschreven door drs. L.J. Geluk. Het boek bevat tevens een bijdrage van dr. P. de Vries over de duidelijkheid van de Schrift.

Brede en smalle weg



  • -> ZIE ZONDE EN DE SMALLE WEG ->

VERSCHENEN

  • -> VERSCHENEN: HOE GOD ALLES MAAKTE->

    -> Van ds Rob Visser is er een boekje verschenen dat heel aktueel is. Hij geeft in dit boekje een uitgebreide uitleg van Genesis 1-3. In andere hoofdstukken gaat hij in op vragen of de dood er al was voor de zondeval, of Adam en Eva echt de voorouders van ons allemaal zijn en nog veel meer. ZIE OP MENU: NIEUW BOEK->

kinderdoop nodig?



  • -> Zie op menu->

CHRISTUS REGEERT

  • -> Christus regeert, Hij is de overwinnaar BELANGRIJKE OPMERKINGEN BIJ DE LEER VAN HET CHILIASME ->

    -> Zie Duizendjarig Rijk Openbaring 20 ->

Crematie

  • -> Verassen of begraven?->

    -> ZIE CREMATIE ->

NU VERSCHENEN

  • -> BELIJDENDE KERK BLIJVEN Ds HW van Egmond Ds HG Gunnink Ds PL Storm Ds JR Visser-> ’een kerk die leeft belijdt - een kerk die belijdt leeft’. Het is een bundeling van een aantal opstellen over de functie van de belijdenis van de kerk en de binding eraan. Dit boekje is uiterst actueel vanwege de ontwikkelingen in de kerken. Te koop in de boekhandel Ook te bestellen bij: Van Berkum Graphics BV, telefoon 0229 23 80 97 e-mail info@drukkerijvanberkum.nl ISBN 978 90 81171021 - 112 pagina’s € 13,50 (excl. verzendkosten) -> Nog steeds verkrijgbaar: Hoe God alles maakte, ds. Rob Visser - 56 pagina’s - € 9,95 De wereld, onze woning, dr. C. van der Waal - 128 pagina’s - € 12,95 nu voor € 9,95 ->

Bijbelboek Job

  • -> HOE LEZEN WIJ HET BIJBELBOEK JOB ->

    -> Zie bij menu Bijbelboek Job ->

Onvergeeflijke zonde



  • -> Over zonde tegen de Heilige Geest Zie Zonde vs Geest ->

Google Analytics Alternative Real Time Web Analytics Copyright 2002-2017